تبلیغات
نسیم ظهور - توبه اولین گام در تهذیب نفس
 
نسیم ظهور
مذهبی واجتماعی ، مهدویت و انتظار
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :
مطالب اخیر
نویسندگان
یکشنبه 28 خرداد 1396 :: نویسنده :
در ادامه مبحث قبل امروز با شما درباره توبه بعنوان اولین گام در
تهذیب نفس سخن خواهیم گفت
با ما همراه باشید
        
توبه، اولین گام در تهذیب نفس

پرسش : اولین گام عملی برای تهذیب نفس چیست؟ پاسخ اجمالی: علماى اخلاق نخستین گام براى تهذیب اخلاق را «توبه» شمرده اند. در مكتب اسلام، از تمام آلودگان به گناه دعوت شده است كه براى اصلاح خویش از این باب رحمت الهى وارد شوند. این حقیقت در سخنان امام سجاد(ع) در مناجات تائبین چنین بیان شده است: «معبود من! تو كسى هستى كه به روى بندگانت درى به سوى عفوت گشوده اى و نامش را توبه نهاده اى، و فرموده اى باز گردید به سوى خدا و توبه كنید، توبه خالص! حال كه این در رحمت باز است، عذر كسانى كه از آن غافل شوند چیست؟». پاسخ تفصیلی: بسیارى از علماى اخلاقنخستین گام براى تهذیب اخلاقو سیر الى اللّه را «توبه» شمرده اند، توبه اى که صفحه قلب را از آلودگیها پاک کند و تیرگیها را مبدّل به روشنایى سازد و پشت انسان را از بار سنگین گناهسبک کند، تا براحتى بتواند طریق به سوى خدارا بپیماید.
مرحوم «فیض کاشانى» در آغاز جلد هفتم «المحجّه البیضاء» که در واقع آغاز گر بحثهاى اخلاقى است چنین مى گوید:
«توبه از گناهو بازگشت به سوى ستّار العیوب و علاّم الغیوب آغاز راه سالکین و سرمایه پیروزمندان و نخستین گام مریدان و کلید علاقه مندان و مطلع برگزیدگان و برگزیده مقرّبان است»!
سپس اشاره به این حقیقت مى کند که غالباً انسانها گرفتار لغزشهایى مى شوند و با اشاره به لغزش آدم (که در واقع ترک اولى بود نه گناه) مى گوید: چه اشکالى دارد که همه فرزندان آدم به هنگام ارتکاب خطاها به او اقتدا کنند، چرا که خیر محض، کار فرشتگان است، و آمادگى براى شرّ بدون جبران، خوى شیاطین است، و بازگشت به خیر بعد از شرّ، طبیعت آدمیان است؛ آن کس که به هنگام ارتکاب گناهو انجام شرّ به خیر باز گردد، حقیقتاً انسان است!
در واقع توبه اساس دین را تشکیل مى دهد، چرا که دین و مذهب انسان را به جدا شدن از بدیها و بازگشت به خیرات دعوت مى کند؛ و با توجّه به این حقیقت،لازم است توبه در صدر مباحث مربوط به اعمال و صفات نجاتبخش قرار گیرد.» (1)
به تعبیر دیگر، بسیار مى شود که از انسان ـ مخصوصاً در آغاز تربیت و سیر و سلوک الى اللّه لغزشهایى سر مى زند،اگر درهاى بازگشت به روى او بسته شود بکلّى مایوس مى گردد و براى همیشه از پیمودن این راه باز مى ماند؛ به همین دلیل، در مکتب تربیتى اسلام، «توبه» به عنوان یک اصلمهم مطرح است و از تمام آلودگان به گناهدعوت مى کند که براى اصلاح خویش و جبران گذشته از این بابرحمت الهى وارد شوند.
این حقیقت در سخنان امام على بن الحسین(علیه السلام) در مناجات تائبین با زیباترین صورت بیان شده «الهى اَنْتَ الَّذى فَتَحْتَ لِعَبدِکَ باباً اِلى عَفْوِکَ سَمَّیْتَهُ التَّوبَهَ فَقُلْتَ تُوبُوا اِلى اللّهِ تَوبَهً نَصُوحاً، فَما عُذْرُ مَنْ اَغْفَلَ دُخُولَ الْبابِ بَعْدَ فَتْحِهِ»؛ (معبود من! تو کسى هستى که به روى بندگانت درى به سوى عفوت گشوده اى و نامش را توبه نهاده اى، و فرموده اى باز گردید به سوى خداو توبه کنید، توبه خالص! حال که این در رحمت باز است، عذر کسانى که از آن غافل شوند چیست؟)(2)
جالب این که خداوند علاقه فوق العاده اى به توبه بندگان دارد، چرا که آغاز تمام خوشبختیهاى انسان است. در حدیثى از امام باقر(علیه السلام) مى خوانیم: «اِنَّ اللّهَ تَعالَى اَشَدُّ فَرَحاً بِتَوبَهِ عَبْدِهِ مِنْ رَجُل اَضَلَّ راحِلَتَهُ وَ زادَهُ فِى لَیْلَه ظَلْماءَ فَوَجَدَها»؛ (خداوند از توبه بنده اش بسیار شاد مى شود، بیش از کسى که مرکب و توشه خود را (در بیابان خطرناکى) در یک شب تاریک گم کرده و سپس آن را بیابد). (3)
این تعبیر که با کنایات و لطف خاصّى آمیخته است، نشان مى دهد که در واقع توبه، هم مرکب است و هم توشه راه، تا انسان وادى ظلمانى عصیان را پشت سر بگذارد و به سر منزل نور و رحمت و صفات والاى انسانیّت برسد.
آرى! تا آئینه قلب از زنگار گناهپاک نشود و روح و جان انسان با آب توبه شستشو نگردد و نور توبه ظلمت و تاریکى گناهرا از درون قلب بیرون نکند، پیمودن راه تهذیب اخلاقو سیر سلوک الى اللّه و رسیدن به جوار قرب پروردگار و غرق شدن در نور هدایت و جذبه هاى وصف ناپذیر عرفانى، غیر ممکن است.
این نخستین منزلگاه است، منزلگاهى که از همه سرنوشت سازتر و مهمتر است و جز با نیروى اراده و عزم راسخ و استمداد از الطاف الهى، گذشت از آن ممکن نیست.(4)

پی نوشت: (1). المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، ج 7، ملا محسن فیض كاشانى،
تصحیح‏ و تعلیق على اكبر غفارى، مؤسسه انتشارات اسلامى جامعه 
مدرسین، قم، چاپ چهارم، 1417 ق، ص 5 ، (بیان حقیقة التوبة و حدها) ... (با تلخیص).

(2). مفاتیح ‏الجنان، ص 118، المناجاة الاولى مناجاة التائبین ...، (مناجاتهاى پانزده گانه امام سجّاد(علیه السلام)، مناجات اوّل)؛ بحار الأنوار،ج 91، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، دار إحیاء التراث العربی‏، بیروت‏، چاپ دوم، 1403 ق‏، ص142، باب 32 أدعیة المناجاة ...

(3). الكافی، ج‏2، كلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، محقق / مصحح غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلامیة، تهران‏، چاپ چهارم، 1407 ق‏، ص435، باب التوبة...، حدیث 8.

(4). گرد آوری از: اخلاق در قرآن‏، ج 1، آیت الله العظمى ناصر مكارم شیرازى، مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع)، قم، چاپ اول، 1377 ه. ش‏، ص 217.





نوع مطلب :
برچسب ها : توبه،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :